نظریه بازیها

 

همۀ علوم، تمام تفکرات انسانی نوعی بازی اند. «بازی» چیزی است که از ویژگی های دوران پیش از بلوغ در ذهن شخص بالغ باقی مانده است، که از طریق آن انسان قادر خواهد بود فعالیت هایی را انجام دهد که هدف بلاواسطه ای ندارند (سایر جانوران تنها در کودکی بازی می کنند) تا خود را برای برنامه ها و راهبردهای دراز مدت آماده کنند.
آن گونه که فون نویمان از این کلمه استفاده می کرد، «بازی» وضعیتی متعارض و همراه با تضاد منافع است که در آن شخص باید دست به انتخاب بزند، در حالی که می داند دیگران نیز همین کار را می کنند. و نتیجۀ این تعارض به روش مقرر، بر پایۀ تمامی انتخاب ها تعیین می گردد. در اینجا بازیکنان نتیجه گیری حریفان از کارهای خود را در نظر می گیرند، و گاهی می کوشند تا حریفان را فریب دهند. هنگامی که حریف (یا حریفان) خود را منطقی و خواهان برد بدانید، و چنان بازی کنید که به رسیدن به بهترین نتیجه برای خود کمک کنید. آنگاه این بازی را می توان با نظریۀ بازیها تحلیل کرد. نظریه بازیها به دنبال راه حل نتایج منطقی بازی هاست. پس می توان نتیجه گرفت که نظریۀ بازیها دربارۀ بازیکنانی کاملاً منطقی است که تنها به برد علاقه مندند. منبع الهام ظاهری نظریۀ بازیها پوکر بود. در پوکر شما باید آنچه را که بازی کنندگان دیگر فکر می کنند در نظر بگیرید. این امر نظریۀ بازی ها را از حساب احتمالات که در بسیاری از بازی ها کاربرد دارد متمایز میکند.
منطقی بودن به معنای چیست؟ منطقی بودن یعنی «توجه به پیامدهای ممکن». و درنتیجه بازیکن کاملاً منطقی کسی است که به پیامدهای ممکن توجه دارد. اما منطقی بودن کامل، همچون هرچیز کامل دیگری، چیزی خیالی است. چنین چیزی، مثل خط کاملاً مستقیم وجود ندارد.
نظریۀ بازیها در مورد «بازی کردن» آن طور که عموماً تصور می شود نیست. این نظریه دربارۀ تضادهای واقعی و نه همیشه منطقی منافع میان موجودات منطقی اما بدگمان است. نظریه بازی ها، از نیرنگ بازی، دودوزه بازی، تلافی جویی و بی اعتمادی بی حد و مرز سخن می گوید. نتیجۀ منطقی تضاد منافع نه منصفانه است و نه مطلوب همه. فقط می توان گفت که افراد معمولاً در جستجوی منافع خویشند.
آنچه را که می توان از نظریه بازیها آموخت در جمله زیر به زیبایی بیان شده است:
«می دانید حداکثر انتظاری که می توانید داشته باشید گریز از بدترین حالت است.»
شبی از شب های زمستان مسافری – ایتالو کالوینو – لیلی گلستان – نشر آگه.