مارینا آبراموویچ: مادربزرگ هنر اجرا

مارینا آبراموویچ (Marina Abramovic)، هنرمند 65 ساله صربستانی ساکن نیویورک، از پیشگامان هنر اجرا (Performance Art) محسوب می شود. وی از اوایل دهه 70 میلادی به کار هنر اجرا مشغول است.

اجراهای آبراموویچ دو محور دارد: جسم و درد. شاخص های برجسته در اجراهای وی شامل رابطه‌ی میان هنرمند بعنوان مجری و مخاطب، طاقت بدنی و امکانات مفاهیم ذهنی می باشد.

1. در سال 1974 در اثری با نام «Rhythm 0» که مدتش 6 ساعت بود از تماشاگران خواست با ۷۲ وسیله (پر، رژ لب، رنگ، تیغ، قیچی، اره، شلاق و اسلحه و ...) هر کاری دلشان ‌خواست با بدن او انجام دهند.

2. در سال ۱۹۷۵ آبراموویچ در یک اثر نمایشی، با کارد نقش ستاره‌ای را به عنوان نشانه‌ای از سلطه‌ی کمونیسم بر زادگاهش، یوگوسلاوی سابق روی شکمش حک کرد. در اثر دیگری با نام «Art Must Be Beutiful» با یک شانه‌ی فلزی آن‌قدر موهایش را شانه زد که سرش خون افتاد. در اجرای «آزاد کردن صدا» آنقدر جیغ کشید تا صدایش را از دست داد یا در اجرای «وقفه در فضا» پی درپی به سمت دیوار دوید و به آن برخورد کرد تا آنجا که از حال رفت.

3. زندگی زناشویی ماریا آبراموویچ هم یک اثر هنری و نمایشی بود. او دوازده سال با هنرمندی آلمانی به نام فرنک اووه لایزیپن معروف به اولای زندگی کرد. در یک اجرای مشترک با نام «عاشق ها: قدم زدن روی دیوار چین» (چین، 1988) که 90 روز به طول انجامید، آبراموویچ از انتهای سمت شرقی دیوار چین و اولای از سمت غربی دیوار به قصد ملاقات یکدیگر به سوی مرکز دیوار به راه افتادند و در زمانی که به یکدیگر رسیدند از هم برای همیشه جدا شدند.

4. در سال 2002 «خانه یی با چشم انداز اقیانوس» را اجرا کرد. او در این اجرا دوازده روز را بدون صحبت کردن با کسی یا خوردن چیزی در گالری نیویورک سپری کرد. او سه اتاقک قابل رویت را در فاصله 5/1 متر بالاتر از سطح زمین نصب کرد که تنها به وسیله نردبان قابل دسترسی بودند. نردبان هایی که به جای پله در آنها چاقوی قصابی تعبیه شده بود.

5. آخرین اجرای او با نام "هنرمند حاضر است" (The Artist is Present) آبراموویچ با ردایی بلند بر روی صندلی می نشیند و به فردی یا شرکت کننده ای که داوطلبانه روبروی او می نشیند، نگاه می کند. نگاه هایی که ممکن است هر کدام زمانی جداگانه داشته باشند، یکی یک دقیقه و دیگری یک ساعت.  این اجرا در روزهای عادی هفت ساعت و در روزهای جمعه ده ساعت به طول می انجامیده و آبراموویچ در طول سه ماه اجرای مداوم آن در موزه هنرهای مدرن نیویورک در چشمان هزار و پانصد و شصت و پنج نفر نگاه کرده است و شگفت انگیز اینکه اکثر آنان پس از نگاه کردن به چشمان آبراموویچ گریسته اند!